Vervlogen tijden (deel 195): Veenarbeiders in Tweede Exloërmond
TWEEDE EXLOËRMOND - Bovenstaande foto werd omstreeks 1910 gemaakt in Tweede Exloërmond. De fotograaf legde deze veenarbeiders tijdens de schafttijd vast op de gevoelige plaat.
Door Jacco Pranger
De foto geeft een mooi beeld van de arbeidsomstandigheden in die tijd. Waarbij opvalt dat veel van de gefotografeerde (gebruiks)voorwerpen uit het dagelijks beeld zijn verdwenen. De oude stoomlocomobiel bijvoorbeeld. Deze werd vroeger ondermeer gebruikt voor de aandrijving van de jacobsladder die in de veenput staat.
De op de voorgrond geposteerde (houten) kruiwagen werd gebruikt voor het vervoeren van kienhout; delen van een boom, wortels, stam en takken.
Ook zichtbaar is het gereedschap dat in het veen werd gebruikt; van spade tot stikker. Op de achtergrond staan de turven te drogen.
Baggerturven
Aan de linkerzijde van de foto zijn de planken zichtbaar van de bak waarin baggerturven werden gemaakt. Deze turven werden vervaardigd uit veengrond dat via de jacobsladder uit de werkput was geschept en met water werd vermengd. De veengrond werd in de bak – een met planken afgezet stuk grond – gedroogd, om na enkele dagen (of bij slecht weer na enkele weken)gesneden en gestoken te worden.
Van stoker tot steker
Er werkten veel mensen in het veen. Het gebied was vaak nog woest en ledig, en was zeer bewerkbaar. Bovendien werd alles in de tijd nog met de hand gedaan. De arbeiders droegen speciaal schoeisel. Van klompen tot lieslaarzen om natte voeten te voorkomen.
In deze in Tweede Exloërmond actieve ploeg werkten zeker vijftien mannen. Elk van hen had een eigen taak; van stoker van de stoommachine tot steker van het veen.
De namen van de hierboven afgebeelde mannen zijn niet bekend.
Voor op- of aanmerkingen: pranger@nieuwbuinen. com of 0599-621767/ 06-21831002.